GŁODNI RUCHU
autor: Katarzyna Kalinowska, w: Mały indywidualista. Dla rodziców wyjątkowych dzieci. 4/2012Skakanie przez kałuże, wspinanie na drzewa, bieganie po parku za piłką to nie tylko kreatywność wymyślania nowych zabaw czy psot, ale zaspokajanie bardzo ważnej życiowej potrzeby. I nie chodzi o osiągnięcie najwyższego wierzchołka brzozy w parku ani o to, komu uda się przeskoczyć największą kałużę, nie umoczywszy nogi w wodzie.
Występujący u dzieci "głód ruchu" jest wyrazem podświadomej chęci zaspokajania tej bardzo ważnej potrzeby , którą jest zapewnienie niezbędnego czynnika stymulującego rozwój: fizyczny, emocjonalny, poznawczy, społeczny, a także terapeutyczny. Dziecko, którego wszędzie pełno, można nazwać okazem zdrowia. "Mamo, ja chcę chodzić na judo". "Tato, zapisz mnie na taniec, a może na tenis, a może na konie". Rozwój fizyczny bez ruchu jest niemożliwy. Ruch to życie, więc żeby dziecko mogło się prawidłowo rozwijać, potrzebuje go tak samo jak powietrza i pożywienia. W związku z tym rozwój psychiczny i motoryczny są ze sobą ściśle związane. Zapraszam zatem w podróż po świecie pełnym ekspresji, ruchu i dynamiki.ZANIM MALUCH WSTANIE
Aktywność fizyczna towarzyszy dziecku już od pierwszych miesięcy życia, a jej intensywny rozwój przypada na okres niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa. Typową jego cechą jest wyraźnie zaznaczona predyspozycja do opanowywania kolejnych ruchów i umiejętności poruszania się oraz nawiązywania kontaktu z otoczeniem.
W niemowlęctwie rozwój psychiczny dziecka ocenia się głównie poprzez ocenę rozwoju ruchowego. Mała raczkująca Zosia, choć jeszcze w bodziaku, już reaguje na przedmioty będące w zasięgu jej ręki. Trzymając grzechotkę uważnie się jej przygląda, rzuca nią, obraca, gryzie. Ruch daje dziecku szansę na eksplorowanie świata, pozwala na fizyczne poznanie rzeczywistości, dostarcza bodźców, które umożliwiają mu konstruowanie wiedzy o świecie. Przez ruch dziecko ma możliwość poznawania siebie samego, swojego ciała, oszacowania swoich umiejętności i możliwości, a także rozwijania wiary we własne siły.
Dzieciństwo ocenia się jako optymalny wiek do nabywania sprawności ruchowych, ponieważ ciało dzieci jest bardziej giętkie niż ciało młodzieży i dorosłych . Dzieci mają mniej ukształtowanych wcześniej sprawności, które mogłyby przeszkadzać w nabyciu nowych umiejętności . Towarzyszy i duża ciekawość, która sprawia, że lubią doznawać przygód i chętnie uczą się nowości, wytrwale powtarzają ćwiczenia i mają więcej czasu, który mogą przeznaczyć na nabywanie sprawności ruchowej.
ZABAWY PRZEDSZKOLAKA
Największy przyrost sprawności fizycznych dziecka przypada na okres przedszkolny. Dziecko nabywa wówczas pewnych umiejętności, które w dalszych etapach życia jedynie doskonali. Dzieci swobodnie już chodzą, biegają, nabywają umiejętności skakania, rzucania piłką i łapania jej, uczą się jeździć na rowerze, łyżwach, pływają, wspinają się po drabinkach, doskonalą sprawności manualne- posługiwanie się widelcem, kredkami, pędzelkiem, nożyczkami. W okresie tym aktywność ruchowa przyczynia się w znaczącym stopniu do wzmocnienia odporności organizmu na szkodliwy wpływ czynników środowiskowych, a umiejętności ruchowe często wyznaczają pozycję dziecka w grupie rówieśniczej, co wpływa na budowanie poczucia własnej wartości.
Zabawa, która nieodłącznie towarzyszy dziecku, jest rodzajem aktywności, w której występują naturalne formy ruchu, takie jak rzuty, skoki, marsze, czy nawet czworakowanie. To właśnie w zabawach dziecko zaczyna kształtować spostrzeżenia, wyobraźnię, uczucia, wolę. Aktywność fizyczna występująca w trakcie zabaw ruchowych usprawnia organizm, powoduje przypływ energii i chęci do dalszej nauk czy pracy, dostosowanie swojego zachowania do wymagań grupy oraz przyswajanie pewnych zasad postępowania. . Naturalnie przybliża dzieciom świata ludzi dorosłych oraz określony system zasad moralnych, takich jak: odpowiedzialność, uczciwość, sprawiedliwość, obowiązkowość, karność, umiejętność współżycia i współdziałania w zespole. Kształtuje cechy charakteru, na przykład koleżeństwo, wytrwałość i opanowanie. Poprzez zabawę można wpływać na poprawę siły, szybkości, zwinności, skoczności, wytrzymałości oraz zręczności. Wielkie bogactwo ruchów w zabawach i grach decyduje o tym, że odgrywają one podstawową rolę w wychowaniu fizycznym oraz wspomagającą w zajęciach sportowych.
SZKOLNA PRECYZJA
Rozwój fizyczny nabiera fundamentalnego znaczenia, kiedy dziecko rozpoczyna naukę w szkolną. Umiejętność utrzymania równowagi, koordynacja i płynność ruchów pozwalają dziecku na osiąganie takich sprawności, jak pisanie, malowanie, rysowanie, wycinanie, czyli umiejętności, które warunkują przystosowanie się do wymagań szkoły. Dlatego też przy ocenie gotowości szkolnej, oprócz rozwoju społecznego, poznawczego i emocjonalnego, bierze się pod uwagę rozwój fizyczny dzieci, a w szczególności: sprawność ruchową w obrębie ruchów całego ciała oraz sprawność manualną
Z chwilą pójścia dziecka do szkoły część rodziców uważa, że czas zabawy dobiegł końca, a zaczął się czas nauki i obowiązków. Chcą, aby ich pociechy rozwijały w sobie poczucie systematyczności, obowiązku i odpowiedzialności w wykonywaniu zadań szkolnych. Jednocześnie jest to okres, w którym organizm rośnie i różnicuje swoje funkcje, w związku z czym do pełnego rozwoju potrzebuje bodźców zewnętrznych- przede wszystkim w postaci ruchu. Nie sposób zatem zrezygnować z ruchu i sportu. Każdego dnia dzieci muszą mieć wystarczająco dużo okazji do fizycznej aktywności, nie tylko w związku z ich ruchowym usprawnianiem, ale również całościowym rozwojem osobowości. W tym celu muszą mieć do dyspozycji przede wszystkim wystarczająco dużo przestrzeni- może to być aktywny wypoczynek na placu zabaw, w parku, czy zajęcia sportowe na sali gimnastycznej.
Czynny odpoczynek jest tym bardziej wskazany od najmłodszych lat, gdyż w dzisiejszych czasach coraz bardziej przyzwyczajamy się do siedzącego trybu życia- dzieci spędzają sporo czasu przed telewizorem i komputerem, w wiele miejsc wożone są samochodem kosztem chodzenia pieszo. Zdarza się, że rodzice chcą uchronić swoją pociechę od nadmiernego wysiłku fizycznego. Na pewno wielu z nas pamięta słowa rodziców: „nie biegaj, bo się spocisz...”
Dzieciństwo to okres bardzo szybkiego rozwoju obejmujący wszystkie płaszczyzny i zainteresowania dzieci, dlatego tak wielu rodziców zapisuje swoje pociechy na różnorodne zajęcia dodatkowe, w tym często i chętnie wybrane są zajęcia sportowe. Przyzwyczajanie dziecka do ruch od najmłodszych lat oraz wspólne uprawianie sportu niesie wiele zalet w aspekcie fizycznego i psychologicznego rozwoju dziecka. Regularny ruch pomaga korygować wady postawy, a także zwiększa odporność organizmu. Poprawia zdolnośc koncentracji, co także przekłada się często na lepsze wyniki w nauce w większą motywację do udziału w zajęciach edukacyjnych. Sport wymaga od uczestników pewnego współdziałania, szacunku dla przeciwnika oraz zasady uczciwości- postawy fair play. Poprzez sport dzieci uczą się nawiązywania i budowania nowych relacji interpersonalnych, nie tylko w najbliższym otoczeniu. Wzbogaca i rozwija życie emocjonalne- osiągnięcia wzmacniają pewność siebie i poczucie własnej wartości, natomiast porażki zwiększają odporność na stres oraz są lekcją wytrwałości w dążeniu do celu.. Dzieci uprawiające sport zdobywają także inne umiejętności, które mogą okazać się pomocne w szkole, a w przyszłości w życiu zawodowym- systematyczność, samodyscyplina, praca w zespole i umiejętność rozwiązywania konfliktów.
RUCH JAKO LEKARSTWO
Ruch rozwija na wielu płaszczyznach i w związku z tym jest traktowany również jako element terapeutyczny. Jest wykorzystywany we wspomaganiu prawidłowego rozwoju dziecka oraz korygowaniu jego zaburzeń. Przykładem może być system terapeutyczny autorstwa Weroniki Sherborne. Fundamentem ćwiczeń opracowanych przez autorkę jest naturalna potrzeba dziecka zaspokajania kontaktu z dorosłymi poprzez tzw. baraszkowanie, które pojawia się we wczesnym dzieciństwie każdego zdrowego dziecka. Ćwiczenia stosowane w tej metodzie opierają się na doświadczeniach ruchowych. Mają one znaczenie dla rozwoju wszystkich dzieci, a szczególnie dla dzieci z zaburzeniami w sferze ruchowej, emocjonalnej i społecznej. Uczy współdziałania z partnerem, pozytywnego wykorzystywania nagromadzonej energii, wykorzystania siły, koncentrowania się na wykonywanym zadaniu. Wyzwala wśród uczestników wiele radości, śmiechu. W metodzie ruchu rozwijającego wykorzystuje się dotyk, ruch, ćwiczenia świadomości ciała i przestrzeni oraz wzajemne relacje. Sherborne ma na celu stworzenie dziecku okazji do poznania własnego ciała, usprawnienia motoryki, kształtowania poczucia własnej siły, sprawności i możliwości ruchowych. Dzięki temu dziecko ma zaufanie do siebie oraz zyskuje większe poczucie bezpieczeństwa w kontakcie z dorosłymi.
Ruch towarzyszy dziecku od narodzin i ujawnia sie w różnych formach aktywności. Umożliwia nawiązanie fizycznego kontaktu z otaczającą rzeczywistością i jest warunkiem zdrowia psychicznego, dlatego pozwólmy dzieciom skakać, biegać, wspinać się, łapać, rzucać itd. A może nawet skusimy się dołączyć do naszych dzieci. I wspólnie z nimi będziemy okrywać radość innych aktywności niż tylko praca, komputer i telewizor? Do tego, drodzy rodzice, serdecznie was zachęcam
.JPG)
.JPG)
